|
Kinderbijbels in het Comenius -
De geschiedenis van de Nederlandse kinderbijbel -
van 10 december 2009 t/m 5 april 2010 “Zoo heerlijk eenvoudig" is niet bepaald een omschrijving waarbij de gedachten uitgaan naar de bijbel. Toch is dat de titel van het proefschrift waarmee theoloog, communicatieadviseur en journalist Willem van der Meiden binnenkort hoopt te promoveren aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Hij heeft zich verdiept in de geschiedenis van de kinderbijbel, zoals die sinds de Reformatie tot in de 21e eeuw is verteld – vertaald – voor kinderen. In samenwerking met Van der Meiden heeft het Comenius Museum in Naarden een tentoonstelling ingericht over dit onderwerp met als titel: Kinderbijbels in het Comenius. Die keuze van dit onderwerp is niet toevallig. Jan Amos Comenius (1592-1670) die beroemd is geworden als pedagoog, zag zichzelf in de eerste plaats als theoloog. Voor Comenius is de bijbel een bron van inspiratie, een kompas in denken en doen. In zijn streven om ook kinderen daarmee te laten kennismaken ontwikkelde hij een methode waarin woord, beeld, begrip en boodschap op harmonische wijze samengaan. In het voorwoord bij de Kleine Printbijbel uit 1720 wordt Comenius geprezen om de manier waarop hij de bijbel voor kinderen ontsluit.
De geschiedenis van de kinderbijbel heeft een eigen karakter gekregen dankzij kerkelijke, maatschappelijke en zelfs technische ontwikkelingen van de 17e eeuw tot heden. Na de Reformatie leren kinderen lezen met het ABC, maar ook met bijbelteksten. Deze Bijbelse lees- en leerboekjes zijn voorlopers van de latere kinderbijbel. Tijdens de Verlichting richt de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen zich op onderwijs en opvoeding als middel om kinderen te vormen tot deugdzame burgers. Godsdienstonderwijs speelt hierbij een belangrijke rol. In de 19e eeuw ontstaan er duidelijke verschillen tussen kerkelijke stromingen en ontwikkelen zich nieuwe wetenschappelijke inzichten. Bijbelkritiek en evolutieleer beïnvloeden de kinderbijbel.
De definitieve doorbraak van de bijbel die speciaal voor kinderen wordt (her)verteld begint met het verschijnen van de kinderbijbels van W.G. van der Hulst en Anne de Vries in de eerste helft van de 20e eeuw. Sindsdien zijn er talloze kinderbijbels op de markt gekomen, zowel in het Nederlands geschreven als vertaald, en steeds vaker verlucht met kleurige illustraties. Ook richten ze zich tot steeds jongere kinderen. De nieuwste vormen van kennisoverdracht maken gebruik van dvd’s, bordspelletjes, computerspellen, bouw- en kijkdozen. "Zoo heerlijk eenvoudig".
De tentoonstelling biedt een keur aan kinderbijbels uit heden en verleden. Een deel daarvan behoort tot de collectie van Willem van der Meiden. Verder zijn er de vertrouwde schoolplaten, maquettes en originele illustraties van Isings die voor kinderbijbels zijn gemaakt. Aan de samenstelling van de tentoonstelling zijn bijdragen geleverd door het Nationaal Onderwijsmuseum, het Bijbels Museum, het Het Hernhutterhuis, de Atlas van Stolk en de Afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam en het Nederlands Bijbelgenootschap.
Het boek Zoo heerlijk eenvoudig De geschiedenis van de Nederlandse kinderbijbel door W. Van der Meiden is in de boekhandel en in het Comenius Museum verkrijgbaar. De tentoonstelling Kinderbijbels in het Comenius is te zien in het Comenius Museum, Kloosterstraat 33 in Naarden van 10 december tot en met 5 april 2010, dinsdag tot en met zondag van 12.00 tot 17.00 uur.
De entree tijdens deze tentoonstelling is met € 1,50 verhoogd; de bezoeker ontvangt hierbij een publieksboekje. Hieronder vindt u diverse krantenartikelen over deze tentoonstelling.
Let op: om deze te kunnen lezen heeft u Adobe Acrobat Reader nodig. Hier gratis te downloaden |
|
|
Donderdag, 18 maart 2010:
Lezing "Zoo heerlijk eenvoudig!" over de geschiedenis van de kinderbijbels in Nederland door Dr. Willem van der Meiden.
Dr. Willem van der Meiden is de auteur van het gelijknamige boek waarmee hij onlangs cum laude promoveerde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Tevens is hij mede-samensteller van de tentoonstelling "Kinderbijbels in het Comenius".
Het boek en de tentoonstelling geven een indruk van de geschiedenis van de kinderbijbel in Nederland. Deze geschiedenis gaat terug tot ca. 1640 als er voor het eerst een vertaling van een Engels boekje verschijnt dat zich speciaal op kinderen richt. Het oudste boekje dat zichzelf "kinderbijbel"noemt is op de tentoonstelling te zien. De eerste generaties "kinderbijbels" blijven dicht bij de letterlijke teksten van de bijbel. Het zijn kleine boekjes met het Onze Vader en de Artikelen des Geloofs die voor kinderen dienden als oefenmateriaal voor het leren lezen en schrijven.
Omstreeks 1800 staan de bijbelse verhalen centraal om kinderen op te voeden tot deugdzame burgers. Het is de tijd van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen die zich inzet om de mensen te verheffen en kennis, en vooral deugden, bij te brengen. In de periode daarna, als de wetenschap meer kennis omtrent het verleden brengt, groeien de vragen over het historische karakter van de bijbelse verhalen. Na de Eerste Wereldoorlog als de kinderbijbel van W.G. van der Hulst verschijnt, treedt een ingrijpende verandering op.
Voor het eerst wordt de bijbel voor kinderen herverteld als een inleefbaar en spannend verhaal zonder de oorspronkelijke verhalen geweld aan te doen. Gedetailleerde afbeeldingen van professionele illustratoren als Jetses en Isings maken de verhalen uit de bijbel ook zichtbaar. Het is de overstap naar de tijd waarin kinderbijbels niet alleen geïllustreerd, maar ook steeds meer als beeldverhaal verschijnen. Daar bestaan tegenwoordig talloze voorbeelden van. De bezoekers ontvangen een publieksboekje waarin de geschiedenis in een notendop beschreven staat.
Locatie: Comenius Museum Naarden, Kloosterstraat 33, 1411 RS Naarden
Tijd: 20.00-22.00 uur
Kosten: € 5,= voor lezing, toegang tot de tentoonstelling, publieksboekje en koffie/thee
Aanmelden: Bij het museum (035-6943045) of
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
of Comenius Museum, Kloostertraat 33, 1411 RS Naarden.
De kosten kunt u voldoen aan de zaal. Comenius herdenkingsdag: 27 maart 2010
Op 27 maart 2010 om 14.00 wordt de 418-jarige geboortedag van Jan Amos Comenius herdacht in de Grote Kerk van Naarden.U bent van harte uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn.
Ter gelegenheid van deze herdenking zal de Tsjechische ambassadeur Z.E. Petr Mareš een voordracht uitspreken en vindt de Nederlandse première plaats van het muziekstuk Het labyrint der wereld en het paradijs des harten van de Tsjechische componist Petr Eben.
Deze bijeenkomst wordt georganiseerd door het Comenius Museum in samenwerking met de Comenius Stichting.
De toegang is vrij. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld.
De opbrengst zal worden gebruikt voor de ‘restauratie’ van de Comenius Cantate van C. Andriessen jr. uit 1892. Onlangs is na intensief speurwerk het grootste deel van de partituur teruggevonden. De verloren gegane gedeelten zullen in opdracht opnieuw gecomponeerd worden zodat in de nabije toekomst dit stuk weer uitgevoerd kan worden.
Het programma op 27 maart 2010
14.00 Inloop in de Grote Kerk
14.15 Lezing door Zijne Excellentie de heer Petr Mareš: Angelus Pacis: Comenius’ vision on a solution of international conflicts and today’s diplomacy.
14.45 Uitvoering van Het labyrint der wereld en het paradijs des harten door Hans Verhoef (spreekstem) en Wybe Kooijmans (orgel)
16.00 Borrel in het nabijgelegen stadhuis
17.00 Einde
R.S.V.P.
Kloosterstraat 33, 1411 RS Naarden
Tel: 035-6943045.
www.comeniusmuseum.nl
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
Angelus Pacis (1667)
Tijdens de vredesonderhandelingen in Breda na de Tweede Engelse oorlog overhandigde Comenius zijn verhandeling Angelus Pacis aan de aanwezige ambassadeurs. Voluit luidt de titel: De Engel des Vredes tot de Engelse en Nederlandse vredesgezanten te Breda gezonden om vandaar tot alle christenen van Europa en vervolgens tot alle volkeren der gehele wereld te worden gezonden, opdat zij zich bezinnen, het oorlogvoeren te staken en plaats te maken voor de vredevorst Christus, die nu reeds de vrede aan alle volkeren wil verkondigen.
‘Het labyrint der wereld en het paradijs des harten’ (1623)
In Het labyrint der wereld en het paradijs des harten (1623) beschrijft Comenius hoe de zoekende mens de wereld met haar zelfgenoegzaamheid en onoprechtheid als een doolhof ervaart totdat het dwalen leidt tot de grote innerlijke ommekeer. Comenius keert zich daarmee niet af van de wereld, maar moedigt aan om vanuit dit inzicht dienstbaar te zijn aan de medemens en ter ere van God. Het boek geldt als een van de meesterwerken in de Tsjechische literatuur en is ook in het Nederlands vertaald. Het werk van Comenius heeft vele mensen in binnen- en buitenland geïnspireerd.
‘Het labyrint der wereld en het paradijs des harten’ (2000)
Geïnspireerd door het Amsterdamse Liedboek (1659) en Het labyrint der wereld en het paradijs des harten (1623) van Comenius schreef de Tsjechische componist Petr Eben zijn werk voor orgel en spreekstem in 2000. De uitvoering van delen ervan is voor Nederland een première die mogelijk wordt gemaakt door Wybe Kooijmans op het orgel en Hans Verhoef die de teksten uitspreekt.
Comenius Museum en Mausoleum aan de Kloosterstraat 33 zijn het gehele jaar geopend van 12.00 tot 17.00 uur met uitzondering van maandagen, 1e kerstdag, oud en nieuwjaar en koninginnedag. www.comeniusmuseum.nl
De Comeniusvoordracht vindt plaats op 17 april 2010 in de Grote Kerk van Naarden. Nadere informatie: www.comenius-naarden.nl |
|
|
Verrassende vondst in het Comenius Museum Ter afsluiting van een grondige restauratie van het Comenius Mausoleum, zeventig jaar na de opening in 1937, stond nog een onderhoudsbeurt op het programma voor het gebeeldhouwde houten raamwerk tussen de achterwand van het mausoleum en het inpandige balkon. Niet alleen moest het kunstwerk worden ontdaan van stof, ook bleek controle op houtworm noodzakelijk en bovendien waren kleine correcties nodig op plaatsen waar het hout was gaan werken. |
|
Lees meer...
|
|
|
